Y daith i Gemau'r Gymanwlad nesaf

Yn dilyn y cyhoeddiad diweddar am aelodau 'Saith o Gampau' Comisiwn Athletwyr Tîm Cymru ar gyfer Gemau'r Gymanwlad 2022, gallech fod wedi cael maddeuant am feddwl bod angen i chi frysio ar unwaith i brynu eich tocynnau ar gyfer Birmingham.

DSC_3095

Llun Gan: Gemau Gymanwlad Cymru

Yn wir, ddydd Sul 14 Ebrill, roedd 1,200 o ddyddiau o hyd tan y gystadleuaeth gyntaf yng Nghanolbarth Lloegr. Cymharwch hynny â'r cwta 467 o ddyddiau tan Gemau Olympaidd y flwyddyn nesaf yn Tokyo.

Roedd yna adeg pan mai dim ond Gemau Olympaidd yr haf a Chwpan Pêl Droed y Byd oedd yn cael lle blaenllaw yn y cylch o ddigwyddiadau chwaraeon sy'n cael eu cynnal bob pedair blynedd. Mae'r dyddiau hynny wedi dod i ben.

Erbyn hyn, mae Pencampwriaethau Athletau'r Byd, sy'n cael eu cynnal bob dwy flynedd, Cwpan Rygbi'r Byd, Gemau Ewrop sydd newydd eu sefydlu, a Gemau'r Gymanwlad ar eu newydd wedd, i gyd bellach yn cystadlu am eu hawr fawr ar lwyfan y byd.
A dyna'n union wnaeth Tîm Cymru ei fwynhau ar yr Arfordir Aur y llynedd, lle dathlwyd perfformiad arloesol. Enillodd y tîm o 228 o athletwyr 36 o fedalau, gan gynnwys 10 medal aur, y cyfanswm gorau erioed i Gymru.

Beth yw'r cam nesaf? Yn ôl i'r cychwyn, wrth gwrs, i geisio gwneud hyd yn oed yn well y tro nesaf. Dechreuodd y gwaith cynllunio ar gyfer Birmingham cyn y seremoni gloi yn Awstralia y llynedd mewn gwirionedd, ac mae wedi parhau i fynd ar garlam ers hynny.
"Disgwylir i'r rhaglen lawn ar gyfer Gemau Birmingham gael ei chadarnhau yng nghyfarfod Ffederasiwn Gemau'r Gymanwlad ym mis Medi. Mae ychydig o bethau i'w datrys o hyd - mae pwysau mawr am gynnwys criced T20 menywod ac mae'r saethwyr yn dal i frwydro i aros yn rhan o'r Gemau," meddai Brian Davies, Cyfarwyddwr Perfformiad Elitaidd Chwaraeon Cymru.

"Mae Gemau'r Gymanwlad Cymru wedi gwneud gwaith gwych o weithio gyda'r holl gampau yng Nghymru yn ystod y cyfnod cyn y datganiadau diweddar. Maen nhw wedi canolbwyntio ar yr hyn y gallech chi ei wneud, yn hytrach na'r hyn y dylech chi ei wneud.
"Ac ym mhob achos maen nhw'n cynnig cymorth, cefnogaeth ac arbenigedd i geisio cael y gorau posib i'r athletwyr.

"Does dim amheuaeth bod Gemau'r Arfordir Aur yn llwyddiant ysgubol o ran y chwaraeon, ond roedd Tîm Cymru hefyd yn llysgenhadon arbennig i'w gwlad. Roedden nhw'n grŵp hynod lwyddiannus, hapus ac yn ymddwyn yn dda.

"Mae bob amser yn wych gweld athletwyr o Gymru'n mynd ymlaen i gynrychioli Prydain Fawr ar lwyfan y gemau Olympaidd a'r byd, ond mae'n foment arbennig gweld yr un athletwyr hynny'n cyrraedd y podiwm yn gwisgo fest Cymru.

"Mae hyd yn oed yr ymgyrchwyr mwyaf llwyddiannus a phrofiadol yn ei chael hi'n anodd peidio â chrio wrth glywed 'Hen Wlad Fy Nhadau' yn cael ei chwarae.

"Mae eu hymateb i gystadlu dros eu gwlad enedigol yn dweud y cyfan am werth Gemau'r Gymanwlad. Mae'n golygu popeth iddyn nhw, ac wedi galluogi pobl fel Geraint Thomas, Jazz Carlin, Elinor Barker, Owain Doull a Non Stanford i roi rhywbeth yn ôl i'r bobl hynny wnaeth eu helpu ar eu llwybr at lwyddiant.

jazz

Llun Gan: Gemau Gymanwlad Cymru

 

"Maen nhw hefyd yn brawf o'r elw rydyn ni'n ei gael yng Nghymru o'r arian rydyn ni'n ei fuddsoddi mewn chwaraeon. Ond nid arian yw popeth, na hyd yn oed y medalau. Mae'r gwaith paratoi a'r gefnogaeth a roddir i'r athletwyr y dyddiau hyn i gyd yn ymwneud â'u helpu i gyflawni eu perfformiadau gorau.

"Mae'n ddigon anodd cymhwyso i Dîm Cymru yn unig. Does dim tripiau i fechgyn neu ferched i Gemau'r Gymanwlad y dyddiau hyn, ac rydyn ni'n gwybod os gallwn ni ddarparu'r cymorth corfforol a meddyliol gorau i'n hathletwyr, y byddan nhw'n rhoi eu perfformiadau gorau yn ôl i ni."

Pan gyhoeddwyd y rhestr lawn o chwaraeon a lleoliadau ar gyfer Gemau'r Gymanwlad Birmingham 2022 yn wreiddiol, nid oedd lle i saethu.

Mae'n gamp ddewisol, yn hytrach na champ graidd, ond dim ond unwaith mae wedi'i hepgor cyn hyn ers ei chyflwyno am y tro cyntaf yn Kingston, Jamaica, yn 1966.

O safbwynt Cymru, mae wedi bod yn un o'r campau mwyaf llwyddiannus dros y blynyddoedd. Ar yr Arfordir Aur, enillodd Mike Wixey a David Phelps fedal aur, enillodd Ben Llewellin fedal arian a Sarah Wixey fedal efydd gan sicrhau 26 o fedalau (saith aur, wyth arian, ac 11 efydd) i saethwyr Cymru mewn 13 o Gemau.

Bu ymgyrchu cryf i sicrhau, hyd yn oed os nad yw'n cael ei chynnwys yn rhaglen y Gemau, bod rhyw fath o gystadleuaeth o safon y Gymanwlad yn cael ei chynnal ar yr un pryd.

Ar wahân i hynny, bydd 17 o gampau yn cael eu cynnal dros 11 diwrnod y Gemau (dyddiadau dros dro - 27 Gorffennaf-7 Awst, 2022).

Y mis diwethaf cytunwyd ar gyllideb o £60m ar gyfer canolfan gweithgareddau dŵr newydd yn Sandwell i gynnal digwyddiadau nofio a deifio, tra mae disgwyl i Stadiwm Alexander yn Birmingham gael ei huwchraddio i gynnal digwyddiadau athletau a phara-athletau.

Cynhelir y cystadlaethau gymnasteg yn Arena Birmingham, bydd y gemau pêl rwyd yn Arena Coventry, tra bydd NEC Birmingham yn cynnal digwyddiadau chwe champ - badminton, bocsio, jiwdo, tennis bwrdd, codi pwysau (a chodi pwysau para) a reslo.

Cynhelir digwyddiadau hoci a sboncen ym Mhrifysgol Birmingham, bydd rygbi saith bob ochr yn cael ei chwarae ym Mharc Villa, Parc Sutton fydd yn cynnal y digwyddiadau triathlon, yn Cannock Chase fydd y digwyddiadau beicio mynydd, a chynhelir digwyddiadau bowlio lawnt yng Nghlwb Bowlio Brenhinol Leamington Spa.

Ar hyn o bryd, yr unig gamp na fydd yn cael ei chynnal yn Birmingham fydd beicio trac, sydd wedi'i threfnu ar gyfer lleoliad Gemau Olympaidd 2012 yn y Lee Valley Velo Park yn Llundain.

Mae lleoliad yng nghanol dinas Birmingham ar gyfer pêl fasged 3x3 a digwyddiadau pêl fasged cadair olwyn yn dal i gael ei gwblhau.
Ond tra mae'r trefnwyr yn Birmingham yn parhau i ganolbwyntio ar y manylion, mae Tîm Cymru yn bwrw ymlaen â'u cynlluniau, gyda rhai ohonynt wedi dechrau mor bell yn ôl â chwe blynedd yn ôl.

Dywedodd Owen Lewis, pennaeth Systemau a Phartneriaethau Chwaraeon Elitaidd yn Chwaraeon Cymru: "Mae'r gwaith paratoi'n dechrau flynyddoedd lawer cyn digwyddiad mawr fel Gemau'r Gymanwlad.

"Rydyn ni'n siarad llawer am yr angen tymor hir am ddatblygu athletwyr ac mae'n dechrau gydag adnabod talent a sicrhau bod y cerrig camu yn eu lle i alluogi athletwyr ym mhob camp i symud ymlaen yn briodol.

"Mae'n broses gynllunio enfawr sy'n newid yn barhaus ar hyd y ffordd. Mae'n gallu bod yn daith anwastad ac weithiau nid yw'r athletwyr rydych chi'n meddwl sy'n siŵr o ennill medal bob amser yn gwneud hynny.

"Fe wnaethon ni ddechrau rhoi pethau ar waith ar gyfer Birmingham cyn i ni orffen ar yr Arfordir Aur hyd yn oed ac mae'r cynlluniau sydd eisoes wedi'u creu gan Gemau'r Gymanwlad Cymru wedi'u llunio a'u datblygu'n dda."

Mae cyflwyno Gemau Ieuenctid y Gymanwlad yn 2000 wedi bod yn hwb enfawr i ddatblygiad aelodau'r uwch dîm ac enillwyr medalau'r dyfodol.

Enillodd y bocsiwr Sammy Lee fedal aur yn fersiwn 2017 yn y Bahamas ac wedyn flwyddyn yn ddiweddarach cafodd ei goroni'n bencampwr y Gymanwlad yn y categori 81kg.

Ers hynny mae'n aelod o garfan Podiwm Olympaidd Tîm Prydain Fawr ac mae bellach yn gobeithio ennill medal aur arall yn Tokyo y flwyddyn nesaf.

"Mae Sammy yn esiampl wych o'r gwaith sy'n cael ei wneud yma yng Nghymru. Rydyn ni wedi gweithio'n galed i gefnogi Bocsio yng Nghymru i'w ddatblygu fel unigolyn ac fel athletwr ac mae'n gwneud yn dda iawn," ychwanegodd Lewis.

"Mae'n rhaid i ni fod yn greadigol iawn ac yn hynod effeithlon gyda'r arian sy'n cael ei roi i ni ac mae gennym ni grŵp gwych o bobl angerddol ac ymroddedig sy'n gwneud popeth o fewn eu gallu i gefnogi ein hathletwyr ni."

Wrth wraidd y broses honno mae'r gwaith sy'n cael ei wneud gan Sefydliad Gwyddorau Perfformio Cymru, cydweithrediad rhwng prifysgolion a Chwaraeon Cymru a sefydlwyd yn 2016.

Prifysgol Abertawe sy'n arwain ochr academaidd y Sefydliad newydd, gan weithio gyda chydweithwyr o brifysgolion Bangor, Caerdydd, Metropolitan Caerdydd a Phrifysgol De Cymru.

"Mae'n bartneriaeth unigryw sy'n cael mwy a mwy o ddylanwad ar berfformiad mewn nifer o chwaraeon. Cafodd effaith dda ar y Gemau diwethaf a bydd ganddi ran fwy eto i'w chwarae yn Birmingham yn 2022," meddai Lewis.

"Rydyn ni'n elwa'n fawr o'r bartneriaeth a chafodd darn o waith a wnaeth i Nofio Cymru ar fio-fecanwaith cicio dan y dŵr ei ddefnyddio gan y nofwyr ar yr Arfordir Aur."

Yn yr hen ddyddiau yn y byd chwaraeon amatur, roedd athletwyr o Gymru yn aml yn ennill medalau er gwaethaf y sefydliad roeddent yn rhan ohono, yn hytrach nag o'i herwydd.

Y dyddiau hyn, gyda Helen Phillips wrth y llyw fel Cadeirydd, a Chris Jenkins fel Prif Weithredwr, mae Gemau'r Gymanwlad Cymru yn enghraifft ddisglair o gydweithio, ymrwymiad ac arloesi.

Fel y nododd Brian Davies, mae Gemau'r Gymanwlad Cymru wedi gwneud "cynnydd sylweddol, ond mae ganddo gryn dipyn o ffordd i fynd o hyd".

Mae hynny'n wir am bob un ohonom mae'n debyg. Ond mae cynllun yn ei le, llwybr wedi'i nodi'n glir ar gyfer y campau a'u cystadleuwyr, ac ewyllys ffyrnig i wneud yr hyn sydd orau i'r athletwyr.

Mae dwy bencampwriaeth ddiwethaf Gemau'r Gymanwlad wedi gosod safonau uwch nag erioed i Dîm Cymru - 36 o fedalau i gyd yn Glasgow 2014 a'r Arfordir Aur yn 2018, gyda 10 medal aur yn Awstralia - y nifer uchaf erioed i'r tîm.

Ac erbyn hyn, mae digon o hyder yn y broses i ddechrau meddwl am faint mwy fydd yn cael eu hennill yn Birmingham.

swim team wales

Llun Gan: Gemau Gymanwlad Cymru